NPN transistör
Küçük bir baz akımıyla çok daha büyük bir kolektör akımını yöneten elektronik anahtar.
Nasıl çalışır?
Arduino pini yaklaşık 20 mA ile rahat çalışır; motor gibi yükler daha fazla akım çeker. NPN transistör bu sorunu çözer: baz ile emitör arası yaklaşık 0,7 V'u aşınca küçük bir baz akımı akar ve transistör kolektörden emitöre çok daha büyük bir akım geçirir. Laboratuvardaki akım kazancı yaklaşık 100'dür.
Baz akımını bir seri direnç sınırlar. D6 = 5 V ve 1 kΩ ile baz akımı (5 − 0,7) / 1000 = 4,3 mA olur. Bu akım 100 × 4,3 = 430 mA kadar yük akımına yeter.
Yük motor gibi bir bobinse transistörü korumak için motora flyback diyot konur.
İleri düzey: İletirken kolektör-emitör arasında bir doyum gerilimi (yaklaşık 0,2 V) kalır; bu yüzden motor 5 V'tan biraz az gerilim görür (tam gazda yaklaşık 4,2 V).
Laboratuvarda nasıl bağlanır?
| Nereden | Nereye |
|---|---|
| Transistör E | Uno GND |
| Transistör C | Motor M2 (ve diyot A) |
| 1 kΩ direnç 2 | Transistör B |
| 1 kΩ direnç 1 | Uno D6 |
Motor M1 ucu 5V'a bağlanır. Taban akımı yaklaşık 30 mA'yı aşarsa laboratuvar uyarı verir.
Sık yapılan hatalar
- Baz direncini koymamak. Taban akımı sınırsız kalır; laboratuvar uyarı verir.
- Emitörü GND'ye bağlamamak. Akım yolu tamamlanmaz, motor dönmez.
- Flyback diyotu unutmak. Bobin sıçraması transistörü bozar; laboratuvar uyarı verir.
- Ayakları karıştırmak. B, C ve E yer değiştirirse transistör iletmez.