LED
Akım geçince ışık veren, yönlü iki uçlu parça. Mutlaka seri direnç ister.
Nasıl çalışır?
LED (ışık yayan diyot), akımı yalnız bir yönde geçiren ve geçirirken ışık veren bir parçadır. Akım A'dan K'ya akar. Ters bağlarsan akım geçmez ve LED yanmaz; bu LED'i bozmaz, yalnızca ışık vermez.
LED bir direnç gibi davranmaz. Yanarken uçları arasında yaklaşık sabit bir gerilim düşer; buna ileri gerilim (Vf) denir ve rengine bağlıdır. Geri kalan gerilim devredeki başka bir şeyin üzerinde düşmek zorundadır. O "başka şey" seri direnç değilse akım sınırlanmaz, LED çok akım çeker ve yanar. Bu yüzden LED'in yanına her zaman bir direnç koyarsın:
I = (Vbesleme − Vf) / R
Parlaklık akımla artar. Birkaç mA'de belirgin ışık verir; Uno pininden çekilecek güvenli akım yaklaşık 20 mA'in altındadır.
İleri düzey: LED'in akım-gerilim ilişkisi doğrusal değildir; gerilim biraz artınca akım hızla artar. Bu yüzden LED'i bir gerilim kaynağına doğrudan bağlamak yerine akımı bir dirençle belirlersin. Laboratuvar LED'i "sabit Vf + küçük iç direnç" olarak modeller; Uno pininin iç direncini (yaklaşık 25 Ω) de hesaba katar.
Laboratuvarda nasıl bağlanır?
Pin adları laboratuvardaki parçanın uçlarıyla aynıdır.
| Nereden | Nereye |
|---|---|
| Uno D13 (ya da başka bir dijital pin) | Direncin 1 ucu |
| Direncin 2 ucu | LED A |
| LED K | Uno GND |
Direnç LED'in anot ya da katot tarafında olabilir; akım sınırlama açısından fark etmez. Bu sitedeki derslerde direnç pin tarafındadır. Rengi özellik panelinden seçersin (kırmızı, sarı, yeşil, mavi, beyaz).
Uno üzerinde D13'e bağlı dahili bir L LED'i vardır. Kodla D13'ü sürünce o da yanar.
Sık yapılan hatalar
- Direnç koymamak. Akım sınırlanmaz; laboratuvar uyarı verir ve LED yanabilir. Gerçek devrede LED ve Uno pini zarar görebilir.
- LED'i ters bağlamak. Yanmaz. A ucunu pin/direnç tarafına, K ucunu GND'ye bağla.
- GND'yi unutmak. Devre kapanmaz; akım akmaz.
- Mavi/beyaz LED'i kırmızıyla aynı parlaklık sanmak. Vf daha büyük olduğu için aynı dirençle akım daha küçük olur: 330 Ω'da kırmızı yaklaşık 8,6 mA, mavi yaklaşık 5,6 mA çeker (laboratuvar modeli).
- Aynı direnci birkaç LED'in ortak ucuna koymak. Tek direnç yalnız toplam akımı sınırlar; her LED'e kendi direncini ver.