Direnç
Akımı sınırlayan iki uçlu parça. Değeri ohm (Ω) ile ölçülür ve uçları yönsüzdür.
Nasıl çalışır?
Direnç, içinden geçen akıma karşı koyar. Uçları arasındaki gerilim, geçen akımla direncin çarpımına eşittir (Ohm yasası):
V = I × R · I = V / R · R = V / I
Direnç büyüdükçe aynı gerilimde akım azalır. 5 V'a bağlı 1 kΩ'dan 5 mA, 500 Ω'dan 10 mA geçer.
Direncin iki temel işi vardır:
- Akım sınırlamak. LED'in önüne koyduğun direnç, LED'den geçecek akımı belirler.
- Gerilim bölmek. İki direnç seri bağlanırsa aralarındaki uçta gerilimin bir kısmını alırsın. Sensör devrelerinin (LDR, NTC) temeli budur.
Birimler: 1 kΩ = 1000 Ω, 1 MΩ = 1.000.000 Ω.
Renk kodu (gerçek dirençler): İlk iki halka rakam, üçüncü halka çarpandır. 330 Ω = turuncu (3), turuncu (3), kahverengi (×10). 1 kΩ = kahverengi, siyah, kırmızı (10 × 100).
Laboratuvarda nasıl bağlanır?
Direncin iki ucu eşdeğerdir. Tipik LED bağlantısı:
| Nereden | Nereye |
|---|---|
| Uno D13 | Direnç 1 |
| Direnç 2 | LED A |
Değeri parçayı seçince özellik panelinde Direnç alanından yazarsın (1 Ω ile 1.000.000 Ω arası). Devre çalışırken direnci seçersen panelde uçları arasındaki gerilimi ve içinden geçen akımı (sanal ölçüm) görürsün.
Sık yapılan hatalar
- mA ile A'yı karıştırmak. 20 mA = 0,02 A. Formülde önce ampere çevir.
- "Direnç büyükse akım büyüktür" sanmak. Tersine, akım azalır.
- Direnç değerini LED için çok küçük seçmek. 100 Ω ile akım 25-30 mA'e çıkar; LED ve pin zorlanır.
- Gerçek direncin halkalarını ters okumak. Altın/gümüş (tolerans) halka sağda olacak şekilde oku.
- Hesabı ideal sanıp ölçümle birebir eşleşmesini beklemek. Laboratuvar Uno pininin iç direncini (yaklaşık 25 Ω) ve LED'in iç direncini de modeller; ölçüm hesaptan biraz küçük çıkar.